Một cây cầu ngắm hoàng hôn có thể được xây ở nhiều vùng biển. Một sân khấu đa phương tiện cũng có thể xuất hiện tại bất kỳ trung tâm du lịch lớn nào. Điều khiến du khách nhớ đến Phú Quốc là cảm giác những trải nghiệm ấy thuộc về nơi này: cây cầu được tạo ra cho khoảnh khắc mặt trời lặn trên bờ Tây Nam đảo; sân khấu lấy biển và bầu trời làm một phần của cuộc trình diễn.
Cầu Hôn được phát triển cho không gian hoàng hôn đặc trưng ở bờ Tây Nam Phú Quốc, với sự tham gia của kiến trúc sư Italy Marco Casamonti.
Đó cũng là điểm PGS. TS. Phạm Trung Lương, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, đặc biệt lưu ý khi nói về sự tham gia của các đối tác quốc tế vào quá trình phát triển sản phẩm tại Phú Quốc.
PGS.TS. Phạm Trung Lương cho rằng giá trị của các sản phẩm du lịch nằm ở khả năng tạo nên dấu ấn riêng của điểm đến.
“Với Phú Quốc, điều quan trọng không phải có bao nhiêu tên tuổi quốc tế tham gia, mà là những năng lực quốc tế đó được sử dụng để tạo ra sản phẩm gì mang dấu ấn riêng của điểm đến”, ông nói.
Mượn năng lực sáng tạo để tạo ra sản phẩm của mình
Tại Thị trấn Hoàng Hôn ở Phú Quốc, Sun Group hợp tác với kiến trúc sư Marco Casamonti để phát triển Cầu Hôn và với ECA2 của Pháp để thực hiện show diễn đa phương tiện Kiss of the Sea. Nhìn từ bên ngoài, đây là câu chuyện một doanh nghiệp Việt Nam làm việc với những tên tuổi quốc tế. Nhưng theo ông Lương, điều đáng bàn hơn là cách năng lực của họ được sử dụng.
“Marco Casamonti mang đến tư duy kiến trúc quốc tế, nhưng công trình được phát triển cho chính không gian hoàng hôn ở bờ Tây Nam Phú Quốc. Kiss of the Sea cũng vậy, ECA2 mang tới công nghệ trình diễn hiện đại, nhưng giá trị chỉ thực sự được tạo ra khi công nghệ ấy phục vụ một câu chuyện và một trải nghiệm gắn với Phú Quốc”, ông phân tích.
Nếu tách Cầu Hôn khỏi vị trí và thời khắc hoàng hôn tại Phú Quốc, công trình sẽ mất đi một phần ý nghĩa. Nếu công nghệ của Kiss of the Sea chỉ được dùng để tạo hiệu ứng thị giác, show diễn có thể gây choáng ngợp nhưng khó trở thành một ký ức gắn với điểm đến. Công nghệ và thiết kế tạo ra khả năng thực hiện; chính lựa chọn kể câu chuyện nào, ở đâu và bằng cách nào mới tạo nên dấu ấn.
Show diễn Kiss of the Sea kết hợp công nghệ trình diễn quốc tế với không gian biển trời Phú Quốc để tạo nên trải nghiệm riêng của điểm đến.
Ông Lương gọi đó là khác biệt giữa “nhập khẩu sản phẩm” và “tiếp nhận năng lực sáng tạo”. Theo ông, Phú Quốc có thể học hỏi công nghệ, tư duy thiết kế và kinh nghiệm tổ chức từ thế giới, nhưng việc đưa nguyên một mô hình đã thành công ở nơi khác về đảo khó tạo ra lợi thế lâu dài.
“Cái chúng ta cần không phải là mua về một sản phẩm đã hoàn thiện, mà là sử dụng tri thức tốt nhất của thế giới để tạo ra sản phẩm của chính mình”, ông nhấn mạnh.
Cách nhìn này đặt ra một thước đo cụ thể hơn cho những dự án du lịch: sau khi lớp vỏ ấn tượng ban đầu qua đi, sản phẩm có khiến du khách nhận ra họ đang ở Việt Nam, ở Phú Quốc hay không? Theo ông Lương, “Chuẩn quốc tế tạo ra chất lượng, nhưng bản sắc mới tạo ra sự khác biệt và chính sự khác biệt mới tạo ra vị thế”.
Khi bản sắc Việt bước ra khỏi từng công trình
Câu chuyện bản sắc cũng không nên dừng ở một công trình biểu tượng hay một show diễn. Ông Lương nhắc đến việc mang Rối Việt đến Phú Quốc như một cách đưa văn hóa vào trải nghiệm du lịch: du khách không chỉ xem múa rối mà còn có cơ hội tiếp cận nghệ sĩ và câu chuyện phía sau loại hình nghệ thuật này. Dự kiến tháng 11, đảo Ngọc cũng sẽ là nơi đăng cai Liên hoan Rối Quốc tế năm 2026, “tụ họp” các loại hình trình diễn múa rối đặc sắc từ khắp nơi trên thế giới.
Nhà hát À Ơi sẽ là địa điểm đăng cai Liên hoan Rối Quốc tế năm 2026.
Ông cũng gợi mở tiềm năng từ những sản phẩm quen thuộc của đảo như nước mắm, hồ tiêu, rượu sim, ngọc trai và ẩm thực biển. Một chuyến tham quan nhà thùng, chẳng hạn, có thể kể câu chuyện về nghề, về con người và cách một sản vật địa phương được làm ra. Khi ấy, văn hóa không chỉ hiện diện dưới dạng họa tiết hay biểu tượng, mà trở thành điều du khách có thể gặp gỡ, tìm hiểu và mang theo trong ký ức.
Tinh thần tìm kiếm ngôn ngữ riêng cho Phú Quốc đang tiếp tục được đặt ra ở quy mô lớn hơn, khi đảo chuẩn bị các công trình phục vụ APEC 2027. Sun Group hợp tác với các đơn vị tư vấn quốc tế, trong đó có SOM của Hoa Kỳ, để phát triển Trung tâm hội nghị và Triển lãm cùng Nhà biểu diễn đa năng. Những ý tưởng thiết kế được giới thiệu cho hai công trình khai thác hình ảnh sóng biển, câu chuyện “Con Rồng cháu Tiên” và cặp hình tròn – hình vuông của Trung tâm hội nghị và Triển lãm cùng Nhà biểu diễn Đa năng gợi liên tưởng đến ý niệm “Trời tròn – Đất vuông” của người Việt.
Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC với phần mái được lấy cảm hứng từ sóng biển.
Với những công trình có nhiệm vụ đón tiếp bạn bè quốc tế, thử thách nằm ở việc chuyển các ý niệm ấy thành trải nghiệm kiến trúc thuyết phục, thay vì chỉ gắn lên công trình một lời giải thích về văn hóa. Khách đến Phú Quốc cần một không gian vận hành theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời cảm nhận được mình đang ở một nơi có cảnh quan và câu chuyện riêng.
Đó là hướng đi xuyên suốt từ Cầu Hôn, Kiss of the Sea đến những công trình đang thành hình cho APEC 2027: dùng tri thức và năng lực sáng tạo của thế giới để phát triển những gì bắt nguồn từ chính Phú Quốc. Như ông Lương đúc kết, khi có thể kể câu chuyện của riêng mình bằng năng lực ấy, đảo mới tạo ra được những sản phẩm “vừa đạt tầm quốc tế, vừa không thể bị hòa lẫn với một điểm đến khác”.
