Công nghệ đặc biệt dành cho các sân bay lớn hàng đầu thế giới
Hệ thống xử lý hành lý ký gửi BHS (Baggage Handling System) 5 tầng tại dự án mở rộng Cảng HKQT Phú Quốc sử dụng công nghệ ICS - Individual Carrier System của Vanderlande - tập đoàn có lịch sử hơn 75 năm đến từ Hà Lan, là đối tác hàng đầu trên thị trường toàn cầu về cung cấp giải pháp tự động hóa quy trình hậu cần, vận chuyển hàng hóa - hành lý trong sân bay.
Công nhân lắp đặt dây chuyền
Đây là công nghệ thuộc nhóm hệ thống phân loại hành lý hiện đại bậc nhất hiện nay được triển khai tại Việt Nam với tỷ lệ đọc thẻ tự động (ATR) đạt từ 95% trở lên. Đáng chú ý, ICS cũng là nền tảng công nghệ đang hiện diện tại nhiều cửa ngõ hàng không lớn trên thế giới như Changi, London Heathrow, Amsterdam Schiphol, Istanbul hay Vancouver.
Thay vì hành lý di chuyển trực tiếp qua toàn bộ quá trình phân loại, với ICS, mỗi kiện được đặt trên một khay (carrier) riêng, nhận diện bằng chip RFID, cho phép hệ thống theo dõi vị trí và sử dụng chính dữ liệu này để phân loại hành lý tới đúng đảo tương ứng với chuyến bay. Tại tầng 4, hành lý được tiếp nhận từ quầy làm thủ tục và đưa vào hệ thống kiểm tra; xuống tầng 3 để vận chuyển, tập kết trước khi tới tầng 2, nơi bố trí khu soi chiếu cấp độ 3 và vòng phân loại tự động ICS. Tầng 1 đảm nhiệm luồng hành lý đến, hành lý đưa ra tàu bay, đồng thời xử lý các trường hợp nghi ngờ ở cấp độ 4 và 5; trong khi tầng hầm được bố trí khu dán nhãn đối với hành lý đến bị nghi ngờ.
Kỹ sư nước ngoài tham gia lắp đặt
Cơ chế này giúp giảm thiểu thất lạc và thời gian phân loại hành lý với tỷ lệ chính xác đạt tới 99%. Đây là năng lực đặc biệt quan trọng với Phú Quốc để hấp thụ những đỉnh lưu lượng lớn và duy trì dòng hành lý nhanh, liên tục cho hàng nghìn đại biểu APEC.
BHS được tính toán xử lý tới 7.560 kiện/giờ đối với hành lý đi và 6.300 kiện/giờ đối với hành lý đến. Hệ thống có dư địa phục vụ tới 25 triệu hành khách/năm.
Nếu quy đổi toàn bộ các tuyến thiết bị thành chiều dài, hệ thống đạt gần 8km, được bố trí qua nhiều cao độ và khu vực chức năng bên trong nhà ga. Tổng sai số trên toàn chiều dài của một line không được vượt quá 10mm.
Các thiết bị đến điểm tiếp giáp đều phải liên tục đo đạc và căn chỉnh
Bởi vậy, công việc của người thợ không đơn thuần là ghép nối những đoạn băng tải. Từ vị trí khung đỡ, cao độ, khoảng cách giữa các thiết bị đến điểm tiếp giáp với cửa check-in, cửa cuốn đều phải liên tục đo đạc và căn chỉnh. Sai số của một hạng mục xây dựng có thể kéo theo việc điều chỉnh toàn tuyến thiết bị phía sau.
Theo Ban quản lý dự án, thực tế, một trong những thách thức lớn nhất khi thi công BHS là hệ thống phải triển khai đồng thời với xây dựng, cơ điện MEP và sàn thép trong một nhà ga vẫn đang hoàn thiện. Mặt bằng của công đoạn trước chưa được bàn giao thì thiết bị phía sau chưa thể tiếp cận; trong khi những tuyến vận chuyển cấu kiện vào sâu bên trong công trình cũng phải liên tục được duy trì. Càng thách thức hơn nữa khi điều kiện mưa và độ ẩm cao của Phú Quốc gây khó khăn lớn cho quá trình lắp đặt.
Hơn 200 công nhận được huy động làm việc ngày đêm
Để đưa khối lượng thiết bị này vào đúng vị trí, riêng hạng mục BHS đang huy động khoảng 200 công nhân làm việc trong giờ hành chính, cùng khoảng 60 người liên tục tăng ca tối theo tiến độ bàn giao mặt bằng.
Tích hợp thiết bị “khủng” soi chiếu tự động phát hiện chất nổ
Tốc độ và độ chính xác trong phân loại hành lý mới là một nửa bài toán mà sân bay Phú Quốc giải quyết để đón APEC. Với một cửa ngõ hàng không đón các đoàn nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao và hàng nghìn đại biểu quốc tế, mỗi kiện hành lý đi qua nhà ga còn phải đáp ứng yêu cầu kiểm tra an ninh nghiêm ngặt mà không trở thành điểm nghẽn của toàn bộ dây chuyền. Vì vậy, khâu soi chiếu được tích hợp ngay vào luồng xử lý hành lý thay vì tồn tại như một công đoạn tách rời tại các hệ thống truyền thống.
Thiết bị SDX 10080 SCT. Ảnh: Smiths Detection
Một trong những thiết bị quan trọng được đưa vào là thiết bị soi chiếu tự động phát hiện chất nổ trong hành lý ký gửi hiện đại hàng đầu thế giới SDX 10080 SCT của Smiths Detection với khả năng xử lý hơn 1.800 kiện hành lý mỗi giờ. Thiết bị sử dụng công nghệ chụp cắt lớp CT và được tích hợp trực tiếp trên tuyến băng tải hành lý ký gửi, cho phép hành lý được kiểm tra an ninh ngay trong quá trình di chuyển qua BHS.
Việc đưa một thiết bị soi chiếu CT vào giữa dây chuyền cũng đặt ra những yêu cầu kỹ thuật ngặt nghèo riêng. Sàn lắp đặt phải đáp ứng khả năng chịu tải, độ phẳng và độ ổn định theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất; đồng thời nguồn điện 3 pha, hạ tầng kỹ thuật, phòng cháy chữa cháy và các điều kiện an toàn bức xạ phải được chuẩn bị đồng bộ. Quan trọng hơn, đầu vào và đầu ra của máy phải “ăn khớp” với tuyến BHS để dòng hành lý không bị đứt quãng.
Dây chuyền được lắp đặt trong tổng thời gian khoảng 8 tháng
Thiết bị dự kiến về công trường cuối tháng 8. Theo kế hoạch, tổng thời gian lắp đặt hệ thống BHS kéo dài khoảng 8 tháng. Từ ngày 15/9/2026, hệ thống dự kiến bắt đầu kiểm tra tĩnh và các điều kiện kỹ thuật trước khi cấp điện. Ngay cả kịch bản xảy ra sự cố cũng đã được tính tới. Hệ thống có máy biến áp dự phòng và máy phát điện bổ trợ trong trường hợp mất điện. Các thiết bị điều khiển sử dụng nguồn UPS của nhà ga nhằm duy trì an toàn thiết bị và thông tin hành lý; các line cũng được thiết kế khả năng dự phòng khi xảy ra sự cố PLC.
Dự kiến vào tháng 3/2027, những kiện hành lý đầu tiên sẽ được đưa vào dây chuyền để chạy thử toàn hệ thống trước khi Nhà ga T2 bước vào vận hành.
(*) Minh họa Infographic
