1. Giới thiệu về lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự
Chùa Sùng Hưng Cổ Tự ghi dấu sự hình thành Phật giáo tại Dương Đông. (Nguồn: Sưu tầm)
Chùa Sùng Hưng Cổ Tự là một trong những dấu ấn quan trọng của Phật giáo trên đảo Phú Quốc, gắn liền với những bước phát triển đầu tiên của đạo Phật tại Dương Đông. Ngôi chùa tọa lạc trên đường Trần Hưng Đạo và được hình thành vào cuối thế kỷ XIX từ sự hợp nhất của hai chùa nhỏ – Sùng Nghĩa Tự và Hưng Nhân Tự. Trước đây, khu vực này vốn là một nghĩa trang, nơi người dân lập chùa để thực hiện việc thờ cúng và cầu siêu cho những người đã khuất.
Theo tài liệu Pháp ghi lại năm 1906, chùa Sùng Hưng từng là ngôi chùa duy nhất tại vùng Dương Đông, trở thành điểm sinh hoạt tâm linh chung của cộng đồng người Việt, người Hoa và Minh Hương. Trải qua nhiều đợt trùng tu — nổi bật nhất vào năm 1924 dưới thời Hòa thượng Tịnh Nghĩa và năm 1960 do Hòa thượng Thích Huệ Chánh chủ trì — chùa vẫn giữ nguyên bố cục kiến trúc Nam Bộ đặc trưng với kiểu “trước miếu, sau chùa”.
Từ nền tảng lịch sử lâu đời đó, lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu tâm linh ngày càng lớn của cộng đồng. Không hướng đến yếu tố giải trí, lễ hội tập trung vào các nghi thức cầu siêu, cầu an và tưởng nhớ các bậc tiền nhân đã góp phần xây dựng vùng đất Phú Quốc. Sự hòa hợp giữa sinh hoạt tôn giáo và tinh thần yêu quê hương khiến lễ hội trở thành một nét văn hóa đặc sắc của đảo Ngọc. Đặc biệt, chùa Sùng Hưng nổi tiếng với việc duy trì nghi lễ cúng ngọ Chủ tịch Hồ Chí Minh suốt hơn 40 năm — một truyền thống hiếm có thể hiện sâu sắc tinh thần tri ân và lòng yêu nước của người dân nơi đây.
2. Địa điểm, thời gian tổ chức lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự
Ngôi chùa là biểu tượng Phật giáo lâu đời trên đảo Phú Quốc. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự là sự kiện tâm linh quan trọng, gắn liền với đời sống tín ngưỡng của người dân Phú Quốc. Việc tìm hiểu rõ địa điểm và thời gian tổ chức sẽ giúp du khách chủ động sắp xếp lịch trình, đồng thời cảm nhận trọn vẹn không khí trang nghiêm của một trong những lễ hội Phật giáo tiêu biểu trên đảo Ngọc.
2.1. Chùa Sùng Hưng Cổ Tự – Điểm hội tụ tâm linh đảo ngọc
Chùa Sùng Hưng Cổ Tự nằm tại số 7 đường Trần Hưng Đạo, khu phố 1, phường Dương Đông – vị trí đắc địa ngay trung tâm thành phố Phú Quốc. Từ khu chợ đêm Dinh Cậu, du khách chỉ cần đi bộ vài phút là có thể đặt chân đến ngôi tự hơn trăm năm tuổi nằm yên bình trên một ngọn đồi nhỏ đối diện trung tâm Viễn thông.
Lối dẫn vào chùa quay về hướng Bắc và mở ra không gian thoáng rộng với sân gạch sạch sẽ cùng vườn cây tươi mát. Điểm nhấn đầu tiên khiến du khách ấn tượng chính là tượng Quan Âm Nam Hải đặt giữa hồ nước trong vắt, tạo nên khung cảnh thanh tịnh đầy trang nghiêm. Phía trước chùa là cụm miếu thờ bà Chúa Xứ Nương Nương và anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, thể hiện rõ bố cục kiến trúc đặc trưng “trước miếu, sau chùa” của người Nam Bộ xưa.
Chánh điện được xây bằng gạch chắc chắn, mái ngói âm dương cổ kính, bên trong là hệ thống hoành phi – câu đối được sơn son thếp vàng nổi bật. Các pho tượng gỗ, thạch cao và đồng được chế tác tinh xảo, nổi bật với tượng Tam Thế Phật ở trung tâm, hai bên là Thập Điện và Ngũ Điện Diêm Vương. Không gian phía sau là đài Thích Ca Niết Bàn được xây dựng từ năm 1960, nằm dưới những tán cây cổ thụ tạo nên sự yên bình đặc biệt.
Ngày nay, chùa Sùng Hưng Cổ Tự là điểm đến quen thuộc của người dân Dương Đông và du khách thập phương. Không chỉ là nơi chiêm bái linh thiêng, ngôi chùa còn là điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng của đảo Ngọc.
2.2. Thời gian tổ chức lễ hội
Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự được tổ chức vào ngày 30 tháng 7 âm lịch hằng năm, thường rơi vào khoảng tháng 8 – 9 dương lịch. Đây là dịp chùa diễn ra nhiều nghi thức tôn giáo trọng đại, thu hút đông đảo Phật tử và du khách đến hành hương.
Các hoạt động trong ngày lễ bắt đầu từ sáng sớm với nghi thức khai đàn, kế tiếp là lễ cầu siêu – cầu an và tụng kinh kéo dài suốt ngày. Buổi tối thường có thêm các hoạt động cộng đồng, tạo không khí trang nghiêm nhưng vẫn ấm cúng, gần gũi.
Để trải nghiệm trọn vẹn nét đẹp tâm linh của sự kiện, du khách nên đến chùa sớm để tham quan kiến trúc, tìm hiểu về lịch sử hình thành và chuẩn bị tâm thế trước khi bước vào các nghi lễ chính. Bạn cũng có thể kết hợp ghé thăm chợ đêm Dinh Cậu ngay gần đó để có một hành trình khám phá văn hóa Phú Quốc trọn vẹn trong một ngày.
3. Nguồn gốc và ý nghĩa của lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự
Hoạt động tâm linh góp phần gìn giữ giá trị văn hóa Phật giáo. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự không chỉ là nghi lễ Phật giáo mang tính cầu siêu, cầu an mà còn gắn liền với chiều sâu lịch sử và đời sống tinh thần của người dân Phú Quốc. Việc tìm hiểu nguồn gốc hình thành và ý nghĩa nhân văn của lễ hội giúp du khách cảm nhận rõ hơn giá trị tâm linh, truyền thống tri ân và tinh thần hướng thiện được gìn giữ suốt nhiều thế hệ trên đảo Ngọc.
3.1. Lịch sử hình thành – gắn liền truyền thống Phật giáo Phú Quốc
Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự được hình thành từ chính vai trò ban đầu của ngôi chùa – nơi được dựng lên trên khu nghĩa trang xưa, nhằm mục đích thờ cúng và cầu siêu cho những linh hồn đã yên nghỉ tại vùng đất Dương Đông. Sau khi hai ngôi chùa Sùng Nghĩa và Hưng Nhân hợp nhất vào cuối thế kỷ XIX và trở thành Sùng Hưng Tự, nơi đây trở thành một trung tâm Phật giáo quan trọng, thu hút cộng đồng người Việt, người Hoa và Minh Hương đến chiêm bái.
Trong suốt quá trình phát triển, chùa chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các vị trụ trì thuộc thiền phái Lâm Tế. Năm 1924, Hòa thượng Tịnh Nghĩa tiến hành đại trùng tu, kiến thiết chùa bằng gạch và lợp mái ngói âm dương bền vững. Đến năm 1960, Hòa thượng Thích Huệ Chánh tiếp tục nâng cấp chùa và xây dựng đài Thích Ca Niết Bàn, tạo nên diện mạo uy nghiêm vẫn còn lưu giữ đến ngày nay. Các đời trụ trì như Thích Đạt Vĩnh, Thích Minh Khiêm, Tịnh Nghĩa, Huệ Chánh và Huệ Thông đều có đóng góp lớn cho sự phát triển của Phật giáo chính thống trên đảo Ngọc.
Trong thời kỳ kháng chiến, chùa từng được sử dụng như điểm liên lạc bí mật của lực lượng cách mạng. Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, chùa duy trì nghi thức cúng ngọ Người vào mỗi buổi trưa – một nét truyền thống đặc biệt kết hợp tinh thần yêu nước với tôn giáo. Chính những giá trị lịch sử và văn hóa này đã trở thành nền tảng quan trọng để hình thành lễ trai đàn cầu siêu, cầu an, mang ý nghĩa thiêng liêng vượt khỏi khuôn khổ tôn giáo, hướng đến sự tri ân tiền nhân và cầu chúc sự bình an cho cộng đồng.
3.2. Ý nghĩa cầu siêu, cầu an: Phúc lành và sự gắn kết nhân văn
Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự mang trong mình nhiều ý nghĩa sâu sắc, bắt nguồn từ chức năng cầu siêu truyền thống của ngôi chùa. Trong văn hóa Phật giáo Việt Nam, lễ trai đàn là một đàn tràng lớn dùng để cầu siêu cho hương linh, anh hùng liệt sĩ và những người đã khuất, giúp họ siêu thoát, an nghỉ nơi cảnh giới an lành. Đồng thời, đây cũng là dịp người dân dâng hương cầu an, gửi gắm ước nguyện về sức khỏe, bình an và cuộc sống yên ổn cho gia đình.
Với người dân Phú Quốc, tham dự lễ hội không chỉ là hành động thực hành tín ngưỡng mà còn là cách tìm lại sự bình yên trong tâm hồn, hướng về điều thiện và tri ân những người đi trước. Ý nghĩa của lễ hội càng đặc biệt hơn khi chùa vẫn gìn giữ nghi thức cúng ngọ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong suốt nhiều thập kỷ, thể hiện sự hòa quyện giữa đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và giá trị tâm linh lâu đời.
Không khí lễ hội luôn tràn đầy tính cộng đồng, khi mọi người cùng nhau đọc kinh, tham dự nghi lễ và chia sẻ sự thành kính. Sự gắn kết giữa người dân địa phương và khách thập phương tạo nên một không gian ấm áp, thiêng liêng và đầy tình người. Chính vì vậy, lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự không chỉ là một sự kiện tôn giáo quan trọng của Phú Quốc, mà còn là dịp để cộng đồng cùng hướng thiện, nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của đảo Ngọc.
4. Các nghi lễ và hoạt động nổi bật tại lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự
Lễ hội Trai Đàn thể hiện sự trang nghiêm của nghi thức Phật giáo.
(Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự gây ấn tượng sâu sắc bởi sự kết hợp hài hòa giữa các nghi thức Phật giáo trang nghiêm và chuỗi hoạt động cộng đồng giàu tính nhân văn. Mỗi phần lễ – phần hội đều mang ý nghĩa riêng, góp phần tạo nên không gian tâm linh thanh tịnh, đồng thời lan tỏa tinh thần từ bi và gắn kết cộng đồng trên đảo Ngọc Phú Quốc.
4.1. Phần lễ: Nghi thức Phật giáo và cầu an – cầu siêu linh thiêng
Phần lễ của lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự mở đầu bằng nghi thức khai đàn, thỉnh Phật và thỉnh chư vị hộ pháp. Trong không gian chánh điện cổ kính, chư Tăng cùng Phật tử thành kính dâng hương, lễ Phật và thỉnh chư vị Bồ Tát chứng minh cho đàn tràng. Không khí trang trọng này giúp du khách cảm nhận rõ chiều sâu tâm linh của lễ hội.
Trong suốt ngày diễn ra sự kiện, hoạt động tụng kinh – niệm Phật được thực hiện liên tục theo nghi thức Bắc tông. Tiếng kinh vang vọng hòa cùng không gian tĩnh lặng của chánh điện tạo nên cảm giác an yên, giúp mỗi người lắng lại, hướng tâm đến những điều thiện lành. Đây cũng là khoảnh khắc để Phật tử và du khách cảm nhận sự thanh tịnh, giải tỏa muộn phiền.
Ngoài tụng kinh, nghi lễ dâng hương và cúng chay được tổ chức chu đáo tại các khu điện thờ như Tam Thế Phật, Quan Âm, miếu bà Chúa Xứ và Nguyễn Trung Trực. Lễ vật chay được chuẩn bị tinh tế để dâng cúng Phật, cúng Thập Phương và thí thực cô hồn trong phần cầu siêu.
Điểm nhấn quan trọng nhất của phần lễ chính là đàn tràng cầu siêu – cầu an. Chư Tăng thực hiện nghi thức tụng kinh, đọc sớ cầu siêu cho hương linh, chiến sĩ, đồng bào tử nạn và người thân của Phật tử. Song song đó, nghi lễ cầu an cũng được tổ chức để cầu chúc bình an cho gia đình, doanh nghiệp và toàn thể cộng đồng. Mọi người cùng hướng nguyện cho một năm mưa thuận gió hòa, cuộc sống hanh thông và thanh thản.
4.2. Phần hội: Hoạt động cộng đồng, nghệ thuật và thiện nguyện
Sau khi hoàn thành các nghi thức tâm linh, không khí lễ hội trở nên rộn ràng với phần hội đầy màu sắc. Những màn biểu diễn nghệ thuật truyền thống, chương trình văn nghệ Phật giáo và tiết mục múa hát mang đậm tinh thần đạo lý tạo nên sự thu hút đặc biệt đối với người dân lẫn du khách.
Múa lân và trống hội – những yếu tố quen thuộc của lễ hội Việt – thường là điểm nhấn làm khuấy động không khí. Âm thanh rộn ràng kết hợp nhịp điệu sôi nổi giúp cân bằng sự trang nghiêm của phần lễ với không khí hân hoan của phần hội.
Một hoạt động đầy nhân văn của lễ hội là chương trình thiện nguyện thường niên. Chùa Sùng Hưng phối hợp cùng các cơ sở Phật giáo trên đảo tổ chức trao quà cho người nghèo, người già và trẻ nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt. Đây chính là cách cộng đồng lan tỏa tinh thần từ bi của đạo Phật và xây dựng sự gắn kết bền vững trong đời sống xã hội.
Không gian giao lưu giữa người dân địa phương, Phật tử và khách du lịch cũng là điểm thu hút đặc biệt. Mọi người cùng trò chuyện, tìm hiểu về lịch sử chùa, tham gia tụng kinh, thắp hương và thưởng thức văn nghệ truyền thống. Nhờ vị trí trung tâm, sau khi kết thúc lễ hội, du khách có thể dễ dàng tiếp tục hành trình khám phá chợ đêm Dinh Cậu hoặc dạo biển Dương Đông để cảm nhận thêm nét đẹp văn hóa và ẩm thực của đảo Ngọc.
5. Giá trị văn hóa của lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự
Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo sâu sắc mà còn là biểu tượng văn hóa – tâm linh tiêu biểu của Phú Quốc. Thông qua các nghi lễ truyền thống và hoạt động cộng đồng, lễ hội góp phần bảo tồn bản sắc địa phương, nuôi dưỡng đời sống tinh thần và tạo nên sức hút văn hóa đặc biệt cho đảo Ngọc.
5.1. Dấu ấn tâm linh và bản sắc địa phương Phú Quốc
Chùa Sùng Hưng Cổ Tự, cùng với đình thần Dương Đông, Dinh Cậu và Dinh Bà Thuỷ Long Thánh Mẫu, tạo nên một quần thể văn hóa – tâm linh đặc sắc của đảo Ngọc. Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự giữ vai trò quan trọng trong việc lưu truyền truyền thống Phật giáo Bắc tông, gắn liền với thiền phái Lâm Tế từ cuối thế kỷ XIX, góp phần khắc họa bản sắc tinh thần độc đáo của địa phương.
Không chỉ là dịp thực hiện các nghi thức cầu siêu, cầu an hay tưởng niệm tiền nhân và anh hùng dân tộc, lễ hội còn nhắc nhở cộng đồng hướng về cội nguồn, duy trì nếp sống thiện lành. Đặc biệt, nghi thức cúng ngọ Chủ tịch Hồ Chí Minh được chùa duy trì nhiều thập kỷ thể hiện sự hòa quyện hiếm có giữa lòng yêu nước và đời sống tín ngưỡng, tạo nên dấu ấn tâm linh riêng biệt của Phú Quốc.
Với không gian cổ kính, kiến trúc truyền thống và không khí lễ hội trang nghiêm, nơi đây giúp người dân cùng du khách tìm lại sự bình yên giữa nhịp sống du lịch sôi động. Lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự vì thế trở thành cầu nối nuôi dưỡng đời sống tinh thần, đồng thời góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa đặc trưng của đảo Ngọc.
5.2. Thu hút du khách – trải nghiệm văn hóa độc nhất trong năm
Chùa Sùng Hưng là một trong những địa điểm tâm linh nổi bật nhất trung tâm Phú Quốc, sở hữu vị trí thuận tiện gần chợ đêm và Dinh Cậu. Kiến trúc cổ kính, không gian xanh mát cùng tượng Quan Âm Nam Hải uy nghiêm khiến nơi đây trở thành điểm check-in và tham quan yêu thích của du khách. Tuy nhiên, vào dịp lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự, chùa như khoác lên diện mạo hoàn toàn khác.
Khung cảnh lễ hội kết hợp giữa hương trầm, tiếng chuông mõ và lời kinh vang vọng tạo nên bầu không khí linh thiêng, khó tìm thấy ở những địa điểm tâm linh khác. Các hoạt động cộng đồng, văn nghệ Phật giáo và chương trình thiện nguyện cũng mang đến cho du khách cơ hội hòa mình vào nhịp sống văn hóa đặc trưng của Phú Quốc.
Nhiều trang du lịch uy tín đánh giá lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự là một trong những sự kiện văn hóa tâm linh nổi bật nhất trong năm. Đây cũng là “mảnh ghép hoàn hảo” khi kết hợp với hành trình khám phá biển đảo, vui chơi giải trí và trải nghiệm ẩm thực địa phương. Việc tham dự lễ hội không chỉ giúp du khách hiểu thêm về đời sống tinh thần của người dân đảo Ngọc mà còn tạo nên chuyến du lịch trọn vẹn và đáng nhớ.
6. Kinh nghiệm tham dự lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự
Để cảm nhận trọn vẹn giá trị tâm linh và không khí trang nghiêm của lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự, du khách cần chuẩn bị kỹ lưỡng cả về trang phục lẫn thái độ tham dự. Những kinh nghiệm dưới đây sẽ giúp bạn hòa mình đúng cách vào nghi lễ, đồng thời có hành trình trải nghiệm văn hóa Phú Quốc ý nghĩa và trọn vẹn hơn.
Khi đến dự lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự, du khách nên lựa chọn trang phục kín đáo và lịch sự như áo có tay, quần dài hoặc váy dài qua gối. Hãy tránh các loại trang phục bó sát hay xuyên thấu để phù hợp với không gian tôn nghiêm của chùa. Những gam màu trung tính, nhẹ nhàng cũng giúp bạn hòa mình vào sự trang nghiêm của lễ hội. Trong suốt quá trình tham dự, bạn nên giữ thái độ điềm tĩnh, nói chuyện nhỏ nhẹ, tắt âm điện thoại và hạn chế chụp hình trong chánh điện khi nghi lễ đang diễn ra.
Đến chùa từ sớm là cách tốt nhất để thong thả tham quan, tìm hiểu lịch sử Sùng Hưng Cổ Tự và chuẩn bị tâm thế trước các nghi thức quan trọng. Du khách có thể mang theo hoa tươi, trái cây hoặc lễ vật chay để bày tỏ lòng thành kính. Tuyệt đối không mang thực phẩm mặn, chất kích thích hay hút thuốc trong khuôn viên chùa, đồng thời tránh cười đùa lớn tiếng.
Sun World Hon Thom là điểm đến lý tưởng để hòa mình vào lễ hội.
(Nguồn: Sưu tầm)
Lịch trình tham quan có thể kết hợp việc dự lễ hội cùng hành trình khám phá các điểm tâm linh nổi tiếng như Dinh Cậu, Dinh Bà Thủy Long Thánh Mẫu hay đình thần Dương Đông. Sau khi kết thúc nghi lễ, bạn cũng có thể ghé chợ đêm Dinh Cậu để thưởng thức hải sản và trải nghiệm ẩm thực địa phương. Ban ngày, du khách có thể đến Sun World Hon Thom, đi cáp treo Hòn Thơm hoặc tham quan thị trấn Hoàng Hôn, sau đó quay lại Dương Đông vào buổi tối để hòa mình vào không khí linh thiêng của lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự.
Hòa mình vào lễ hội Trai Đàn Sùng Hưng Cổ Tự giúp du khách cảm nhận trọn vẹn nét đẹp tâm linh và truyền thống lâu đời của Phú Quốc. Với những nghi lễ trang trọng và không gian thanh tịnh, lễ hội chắc chắn sẽ để lại dấu ấn sâu sắc trong hành trình khám phá văn hóa đảo ngọc của bạn.
