Khởi thuỷ của du lịch nghệ thuật
Trong khái niệm villa otium, chữ villa – một căn biệt thự có vườn - sau này trở thành một tiêu chuẩn của thế giới hiện đại, nhưng chữ otium đã bị quên mất. Otium là một định nghĩa của người La Mã và người Hy Lạp về thời gian không phải làm việc, tạm dịch là “tự nhận biết bản thân”.
Tất nhiên trong các toà villa đó vẫn có săn bắn, tắm nước nóng, ăn uống và nghỉ ngơi. Nhưng không bao giờ là một trạng thái đóng băng cuộc sống. Họ rời xa sổ sách, chính trị, cuộc sống xô bồ của thành Rome để chìm đắm và nghiền ngẫm về triết học, về nghệ thuật; họ đọc, viết, họ diễn thuyết bên những đài phun nước, tượng cẩm thạch và cây leo. Có những tác phẩm lớn đã ra đời khi đó. Villa otium lúc này là nơi phản ánh một thế giới quan lý tưởng của con người, để sinh hoạt trí óc theo cách riêng.
Nghỉ dưỡng không chỉ để nghỉ ngơi, mà còn để nuôi dưỡng tâm hồn. (Khách sạn JW Marriott Phu Quoc Emerald Bay Resort)
Khi các quý tộc và văn sĩ Á Đông xây dựng những sơn trang và lâm viên, mục tiêu cũng không phải chỉ để làm Lãn Ông – ông già lười. Đó chỉ là cách trào phúng mà bậc thánh nhân tự tả bản thân. Các trang viên đó là không gian để họ tiếp tục nghiên cứu, sáng tác; để lắng nghe thấy tiếng một nhành mai rơi ở sân trước; để nhìn những cánh hoa anh đào rụng ở sân sau. Trong phòng là một bức tranh thuỷ mặc, hiên cửa là một chú nghê đá được chạm trổ cầu kỳ, ngoài vườn là một cây tùng thế. Tiếng đàn cổ tranh hay koto vang lên ở đâu đây.
Những chuyến du lịch gắn với nghệ thuật trở thành một phần bắt buộc trong giáo dục của giới thượng lưu châu Âu thế kỷ XVII – XIX. Con em giới quý tộc Anh và Bắc Âu khi đến tuổi trưởng thành sẽ thực hiện một chuyến du hành kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm trời qua Pháp, Ý, Hy Lạp. Họ đến các “thủ đô văn hoá” của châu Âu để học về nghệ thuật, lịch sử và văn hoá.
Và cũng vì phong trào “du lịch nghệ thuật” đó, mà các grand hotel nở rộ ở châu Âu rồi sau này là châu Á. Thay vì chỉ là nơi lưu trú đơn thuần, các khách sạn tại Venice, Florence, Paris, rồi Hong Kong, Singapore… đã bắt đầu tích hợp các phòng trưng bày tranh, những bức phù điêu, tranh vòm trần thời Phục Hưng hay baroque. Chúng trở thành một điểm trung chuyển cho các thành phố nghệ thuật, nơi khách vừa nghỉ ngơi vừa đắm chìm vào văn hoá.
Có những hành trình bắt đầu từ cái đẹp và kết thúc bằng sự chữa lành. (Khách sạn InterContinental Danang Sun Peninsula Resort)
Peninsula là một thương hiệu khách sạn nghệ thuật xa xỉ lâu đời nhất thế giới, được coi là biểu tượng của Peninsula nằm ở Hongkong, ra đời vào năm 1928 lừng danh với cái tên “Quý bà viễn Đông”. Tại đây, trưng bày đầy những cổ vật lịch sử đáng chiêm ngưỡng, nên dù mức giá lên đến hàng trăm triệu đồng cho 1 đêm nghỉ, Peninsula vẫn là một điểm đến được đặc biệt ưa chuộng tại xứ Cảng Thơm.
Tại Pháp, Hôtel des Académies et des Arts lại từng là nơi ở của các nghệ sĩ nổi tiếng như Amedeo Modigliani hay Tsuguharu Foujita. Khách sạn 20 phòng ngủ này mang đến cảm giác của một xưởng vẽ cổ điển - nơi thường diễn ra các cuộc triển lãm nghệ thuật đương đại.
Chữa lành bằng nghệ thuật
Khu nghỉ dưỡng vị nghệ thuật không phải là một phát kiến. Ngược lại, nó là bản nguyên của một khu nghỉ dưỡng. Người La Mã nghĩ thế. Người Việt Nam, Trung Hoa và Nhật Bản cổ đại nghĩ thế. Khi người ta tắm mình trong cái đẹp, trong những câu chuyện trừu tượng và những rung động cảm xúc, cả tâm hồn và cơ thể họ không chỉ được “chữa lành” – chúng phát triển.
Chúng ta đi nghỉ là để tìm lại cảm giác về tính cá nhân, để kết nối lại với những cảm xúc thực bên trong (thay vì những cảm xúc bị các nhà quảng cáo ép uổng phải có). Và nghệ thuật giúp ta làm điều đó.
Khi nghệ thuật trở thành một phần của trải nghiệm nghỉ dưỡng. (Ảnh: Khách sạn Capella Hanoi)
Những khu nghỉ dưỡng được xây dựng vị nghệ thuật giờ đây đã trở thành các bảo tàng của các tác phẩm nghệ thuật thị giác hoặc phong cách kiến trúc. Đôi khi, rất nhỏ, chỉ là một phòng homestay theo phong cách wabi sabi của một chủ nhà tận tuỵ. Đôi khi, rất lớn, là một khu resort của một kiến trúc sư yêu việc sưu tầm cái đẹp và kể chuyện trong từng chi tiết như Bill Bensley. Bill sẽ đưa bạn quay về thời hoàng kim của nghệ thuật Opera trong một lữ quán xa hoa ngay tạo trung tâm thủ đô Hà Nội với khách sạn Capella Hanoi; Bill cũng sẽ giúp bạn đóng vai một sinh viên quý tộc tại một trường đại học giả tưởng thế kỷ 19, nơi lưu giữ hàng nghìn cổ vật từ khắp nơi trên thế giới tại J.W Marriott Phuquoc. Bằng sức sáng tạo và sự đam mê có phần “cố chấp” với nghệ thuật, kiến trúc sư lừng danh thế giới Bill Bensley đã tạo nên không dưới 4 khu nghỉ dưỡng vị nghệ thuật tại Việt Nam.
Và khác với nhiều thế kỷ trước, bạn ngày nay không cần phải là một quý tộc để có thể bước chân vào thế giới nghệ thuật trong các grand hotel hay villa otium. Mọi chuyến đi đều chỉ cần một ngày để chuẩn bị. Trong đó, nửa ngày cho tài chính và hành lý. Nửa ngày còn lại, để trả lời đúng một câu hỏi: Liệu tôi có cần đến cái đẹp để chữa lành tâm hồn mình không?
