1. Dự án tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc có gì đặc biệt?
Ngày 24/10/2025, HĐND tỉnh An Giang đã thông qua chủ trương đầu tư dự án tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 tại Phú Quốc, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông hiện đại của đảo Ngọc. Dự án đã khởi công ngày 19/12 năm 2025 và dự kiến hoàn thành giữa năm 2027, kịp thời phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027.
Kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị APEC, tuyến tàu điện nhẹ không chỉ nâng cao năng lực của Phú Quốc trong công tác tổ chức APEC 2027, mà còn mở ra một giai đoạn mới về phát triển hạ tầng và không gian đô thị đặc khu.
Tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc được triển khai theo hình thức hợp tác công – tư (PPP), loại hợp đồng BOT, do Sun Group làm nhà đầu tư, với tổng vốn gần 9.000 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước tham gia tối đa 70%, tương đương hơn 6.264 tỷ đồng, phần còn lại do nhà đầu tư thu xếp. Việc triển khai dự án được kỳ vọng hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Phú Quốc trở thành đô thị hiện đại, đồng thời đáp ứng nhu cầu hạ tầng phục vụ các sự kiện quốc tế quan trọng.
Phối cảnh dự án tuyến tàu điện đô thị hiện đại của Phú Quốc, dự kiến hoàn thành giữa năm 2027
Dự án có chiều dài gần 18 km, xuất phát từ Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc, đi dọc tuyến đường ĐT.973 – ĐT.975, tới Đại lộ APEC và kết nối trực tiếp với Trung tâm Hội nghị APEC. Tuyến gồm 6 nhà ga hiện đại (1 ga ngầm và 5 ga trên mặt đất), kết hợp ba loại hình vận hành gồm đoạn trên cao khoảng 1,3 km, đoạn mặt đất khoảng 14,3 km và đoạn ngầm khoảng 2 km.
Tuyến metro được thiết kế đáp ứng tiêu chuẩn vận hành cao, với đoàn tàu gồm 3–5 khoang, tốc độ thiết kế từ 70 đến 100 km/giờ và công suất vận chuyển hơn 4.500 hành khách/giờ. Khi đi vào khai thác, đây sẽ là hệ thống giao thông công cộng thông minh và thân thiện môi trường đầu tiên tại Phú Quốc, giúp giảm áp lực giao thông, hạn chế tai nạn và cắt giảm phát thải khí nhà kính.
Cùng với tuyến tàu điện đô thị, Phú Quốc cũng đang đầu tư nâng cấp sân bay Phú Quốc với quy mô 22 nghìn tỷ đồng
Dự án cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng tầm năng lực cạnh tranh của Phú Quốc. Nằm ở vị trí chiến lược tại trung tâm châu Á – Thái Bình Dương, sở hữu sân bay quốc tế và cảng biển nước sâu, Phú Quốc đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thành trung tâm du lịch, thương mại và giao thương quốc tế. Tuyến tàu điện đô thị khi hoàn thiện sẽ góp phần tạo diện mạo đô thị hiện đại, thúc đẩy du lịch – dịch vụ và mở ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân, tạo động lực phát triển bền vững cho đảo Ngọc trong giai đoạn mới.
2. Kinh nghiệm phát triển hệ thống tàu điện đô thị trên thế giới
Nhiều đô thị biển và các hòn đảo trên thế giới đã sớm phát triển hệ thống tàu điện như một lời giải cho bài toán giao thông bền vững, giảm phát thải và nâng cao năng lực phục vụ du lịch. Trong đó, Melbourne (Australia) là một ví dụ điển hình cho mô hình kết hợp hiệu quả giữa metro và tàu đường sắt nhẹ, mang lại khả năng kết nối rộng khắp cho cư dân và du khách.
Nhiều đô thị biển và các hòn đảo trên thế giới đã sớm phát triển hệ thống tàu điện như một lời giải cho bài toán giao thông bền vững.
Tại Melbourne, phương tiện công cộng từ lâu đã trở thành lựa chọn quen thuộc của người dân. Thành phố sở hữu mạng lưới đường sắt đô thị lớn nhất Australia, với 17 tuyến metro và 221 nhà ga trên tổng chiều dài 405 km. Đây cũng là hệ thống bận rộn thứ hai của Australia, ghi nhận khoảng 99,5 triệu lượt khách mỗi năm trong giai đoạn 2021–2022. Metro được bố trí tại các vị trí quan trọng, kết nối thuận tiện từ các khu dân cư đến những điểm du lịch nổi tiếng như Chợ Nữ hoàng Victoria hay Công viên Luna.
Không chỉ nổi bật với metro, Melbourne còn được biết đến với mạng lưới tàu điện đường sắt nhẹ lớn nhất thế giới, có tổng chiều dài khoảng 250 km, bao gồm 500 toa, 24 tuyến cố định và 1.763 trạm dừng (tính đến năm 2017). Một nét đặc trưng của hệ thống trạm tại đây là khả năng chia sẻ làn đường với ô tô và xe đạp, tạo nên sự linh hoạt trong tổ chức giao thông. Ở các khu vực đông dân cư, tram di chuyển với tốc độ chậm và dừng tại nhiều trạm gần nhau, điển hình như tuyến phố Swanston dài hơn 1 km nhưng có tới 8 trạm dừng, giúp người dân dễ dàng lên xuống tàu.
Mô hình này cho thấy giao thông công cộng không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là một phần của trải nghiệm đô thị. Với đặc thù phát triển mạnh du lịch, Melbourne đã tận dụng metro và tram để kết nối hiệu quả các địa điểm nổi bật, hỗ trợ lượng lớn du khách mỗi năm và giảm áp lực lên giao thông cá nhân.
Những kinh nghiệm này cho thấy khi một đô thị hoặc hòn đảo hướng đến phát triển du lịch bền vững, việc đầu tư vào giao thông công cộng hiện đại là xu hướng tất yếu. Đây cũng là động lực để nhiều điểm đến trên thế giới nâng cấp hạ tầng, giảm phát thải và tạo môi trường di chuyển thuận tiện, phù hợp với nhu cầu của cả cư dân và khách quốc tế.
3. Phú Quốc hướng tới mô hình “đảo xanh” và hoàn thiện hạ tầng đón APEC 2027
Những kinh nghiệm từ các đô thị lớn trên thế giới cho thấy hệ thống giao thông công cộng hiện đại đóng vai trò then chốt trong phát triển bền vững. Phú Quốc cũng đang đi theo xu hướng này khi từng bước xây dựng mạng lưới giao thông xanh, thân thiện môi trường và nâng cao trải nghiệm của du khách.
Phú Quốc đang từng bước xây dựng mạng lưới giao thông xanh, thân thiện môi trường và nâng cao trải nghiệm của du khách.
Từ tháng 7/2025, tuyến xe buýt miễn phí kết nối trung tâm Dương Đông với Sun World Hon Thom được đưa vào vận hành, trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái di chuyển trên đảo. Mỗi ngày có gần 60 chuyến xe hoạt động liên tục với tần suất 5–15 phút/chuyến, đưa du khách đi qua nhiều điểm đến nổi bật, từ những khu phố sôi động ở Dương Đông đến các bãi biển đẹp, resort cao cấp, thị trấn Hoàng Hôn – Sunset Town và ga cáp treo An Thới. Đây không chỉ là phương tiện đưa đón, mà còn giúp giảm chi phí di chuyển, giảm nhu cầu dùng taxi hoặc xe máy, đồng thời tăng khả năng tiếp cận các địa điểm du lịch quan trọng trên đảo.
Khi tuyến tàu điện đô thị hoàn thành, Phú Quốc sẽ hình thành mạng lưới giao thông đa tầng gồm xe buýt, metro và cáp treo, tạo nên hệ thống kết nối liên hoàn giữa các khu vực trung tâm, sân bay quốc tế và các tổ hợp du lịch – giải trí. Việc vận hành tuyến metro công suất hơn 4.500 hành khách/giờ sẽ góp phần giảm phương tiện cá nhân, hạn chế tai nạn giao thông, giảm phát thải khí nhà kính và hỗ trợ Phú Quốc tiến gần hơn tới mô hình đô thị xanh – thông minh.
Bên cạnh mục tiêu phát triển lâu dài, các dự án hạ tầng trọng điểm như tuyến tàu điện đô thị còn đóng vai trò then chốt trong việc chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 dự kiến diễn ra tại Phú Quốc. Với vị trí chiến lược ở trung tâm châu Á – Thái Bình Dương, cùng hệ sinh thái du lịch – nghỉ dưỡng và hạ tầng ngày càng đồng bộ, Phú Quốc đang hội đủ điều kiện để trở thành điểm kết nối quan trọng của khu vực. Việc hoàn thiện các dự án giao thông lớn sẽ giúp đảo Ngọc đáp ứng yêu cầu hạ tầng cho sự kiện quốc tế, đồng thời kiến tạo diện mạo đô thị hiện đại, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn phát triển mới.
